Współczesny kompozytor został zwolniony z wszelkich możliwych konwencji jako nakazów i postawiony w obliczu nieokreślonej materii brzmieniowej. Odpowiedzialny jest on za wszystko od początku do końca. Na własną artystyczną odpowiedzialność może przeciwstawić się wszystkim dotychczasowym konwencjom, ale może je czśćciowo przyjąć, nie musząc automatycznie negować starych zasad.
Kompozytorzy zaczęli poszukiwać takich środków wyrazu muzycznego, których nie można było uzyskać za pomocą dotychczasowych instrumentów. Pierwszym krokiem było wprowadzenie ćwierć tonów i jeszcze mniejszych odległości. Jednak, aby to rozszerzenie materiału dżwiękowego w praktyce stało się możliwe wprowadzono specjalne przyrządy elektroakustyczne. Instrument elektroniczny pozwolią także dokonywać prób nad regulacją barwy dżwiękowej i uzyskiwaniem nowych nieznanych dotąd wartości brzmienia.
Próby z tzw. muzyką elektroniczną zapoczątkowały specjalnie do tego powołane studia muzyki eksperymentalnej, jak również muzyki konkretnej, gdzie za materiał dźwiękowy posłużyły różnego rodzaju dźwięki znajdujące się w przyrodzie oraz inne zjawiska akustyczne, jak na przykład: warkot motoru, głos ludzki, śpiew ptaka.
Również i instrumenty tradycyjne zaczęto traktować w nowy sposób. Amerykański kompozytor John Cage wyeliminował z fortepianu mechanizm młoteczkowy zastępując go wzbudzaniem strun do drgań za pomocą opuszków palców, paznokci, wykorzystując pałeczki instrumentów perkusyjnych oraz dokonując tzw. preparowania fortepianu poprzez wprowadzenie na struny i pomiędzy nie różnych przedmiotów takich jak np. śruby, luźne nakrętki, uszczelki gumowe.
Innym zabiegiem jest traktowanie niektórych dawnych kompozycji jako tworzywa dla nowych koncepcji dźwiękowych.
Z czasem okazało się, że na nowej drodze można niejednokrotnie łatwiej trafić do słuchacza, łatwiej znaleźć bezpośrednią atrakcyjność muzyki niż w rygorystycznych konwencjach.